AI Act w pigułce: streszczenie rozporządzenia w 10 punktach

Ten artykuł to AI Act w pigułce: dziesięć najważniejszych faktów, które wystarczą, żeby zrozumieć, o co chodzi i co robić. Jeśli szukasz pełnego wyjaśnienia, znajdziesz je w artykule filarowym. Tutaj skupiamy się na skrócie dla zajętych: krótko, konkretnie i z linkami do rozwinięć.

Wszystkie daty pochodzą z tekstu rozporządzenia i jego nowelizacji. Źródła podajemy na końcu.

AI Act w 10 punktach

1. To rozporządzenie, nie dyrektywa. AI Act to rozporządzenie (UE) 2024/1689, pierwsze kompleksowe prawo o sztucznej inteligencji w UE. Obowiązuje w Polsce wprost, bez osobnej ustawy, co wyjaśniamy w tekście o tym, czy AI Act to rozporządzenie czy dyrektywa.
2. Działa według ryzyka. Systemy dzieli się na zakazane, wysokiego ryzyka, ograniczonego ryzyka (obowiązki przejrzystości) i minimalnego ryzyka. Im wyższe ryzyko, tym więcej obowiązków.
3. Dotyczy dostawców i podmiotów stosujących. Większość firm w Polsce jedynie stosuje gotowe narzędzia, co oznacza lżejszy zestaw obowiązków. Kto jest kim, tłumaczymy w artykule o tym, kogo dotyczy AI Act.
4. Najważniejsza data dla firm to 2 sierpnia 2026 r. Wtedy zaczyna obowiązywać przejrzystość z art. 50: chatbot ma informować, że jest AI, a określone treści generowane przez AI mają być oznaczane.
5. Część przepisów już obowiązuje. Zakazane praktyki (art. 5) i kompetencje w zakresie AI (art. 4) stosuje się od 2 lutego 2025 r., a modele ogólnego przeznaczenia, nadzór i kary od 2 sierpnia 2025 r.
6. Digital Omnibus przesunął część terminów. Nowelizacja przeniosła obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka na 2 grudnia 2027 r., ale przejrzystości nie ruszyła. Szczegóły w artykule o Digital Omnibus.
7. Niektóre praktyki są zakazane całkowicie. Art. 5 wymienia osiem kategorii, na przykład scoring społeczny, zagrożonych najwyższą karą. Opisujemy je w tekście o zakazanych praktykach AI.
8. Wysokie ryzyko to konkretne obszary. Załącznik III obejmuje między innymi rekrutację i ocenę zdolności kredytowej, z obowiązkami od 2 grudnia 2027 r. Więcej w artykule o systemach wysokiego ryzyka.
9. Kary są wysokie, ale miarkowane dla MŚP. Górny próg to do 35 mln euro lub 7 procent obrotu, a dla małych firm obowiązuje łagodniejsza zasada. Rozkładamy to w tekście o karach w AI Act.
10. Polska dokłada krajowy nadzór. Ustawa o systemach sztucznej inteligencji powołuje urząd KRiBSI i piaskownice, ale obowiązki z AI Act i tak działają wprost. Piszemy o tym w tekście o ustawie o systemach sztucznej inteligencji.

Co z tym zrobić w praktyce

Najprostszy plan to przejść krótki przegląd: spisać używane narzędzia AI, ustalić rolę firmy, zaklasyfikować ryzyko i przypisać terminy. Krok po kroku opisujemy to w artykule o gotowości na AI Act. Jeśli wolisz czytać u źródła, pokazujemy też, gdzie znaleźć tekst AI Act po polsku.

Nie chcesz robić tego ręcznie? Darmowy skan strony w 2 minuty pokazuje 3 publiczne sygnały ryzyka AI Act, bez rejestracji, a pełny audyt z raportem przypisuje obowiązki i terminy do konkretnych systemów w Twojej firmie.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Jaka jest najważniejsza data w AI Act dla zwykłej firmy?

Dla większości firm to 2 sierpnia 2026 r., czyli początek stosowania obowiązków przejrzystości z art. 50. Wcześniej, od 2 lutego 2025 r., obowiązują już zakazy z art. 5 i kompetencje w zakresie AI z art. 4.

Czy AI Act obowiązuje w Polsce już teraz?

Tak, częściowo. Jako rozporządzenie AI Act stosuje się wprost, według unijnego harmonogramu. Część przepisów działa od 2025 r., a kolejne wchodzą w 2026, 2027 i 2028 r.

Czy mała firma musi się przejmować AI Act?

Jeśli korzysta z narzędzi AI, to tak, choć zwykle w lżejszym zakresie niż dostawcy systemów. Najczęściej chodzi o przejrzystość z art. 50 i kompetencje z art. 4, a nie o obowiązki dla wysokiego ryzyka.

Ile wynoszą kary w AI Act?

Najwyższy próg to do 35 mln euro lub 7 procent całkowitego rocznego światowego obrotu, w zależności od tego, co jest wyższe. Dla małych i średnich firm oraz startupów stosuje się łagodniejszą zasadę liczenia.

Źródła

• Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), pełny tekst – EUR-Lex
• Przesunięte terminy po nowelizacji Digital Omnibus: Gibson Dunn, EY Polska