Kodeks praktyk (Code of Practice) w AI Act: GPAI i oznaczanie treści AI

W dyskusji o AI Act coraz częściej pojawia się pojęcie kodeks praktyk, po angielsku code of practice. To nie jest osobne prawo ani dodatkowy obowiązek, tylko dobrowolne narzędzie, które pomaga wykazać, że firma spełnia wymogi rozporządzenia. Warto je znać, bo dla części obowiązków, zwłaszcza przejrzystości treści AI, kodeks jest najbardziej praktyczną instrukcją, jaką dziś mamy.

W tym artykule wyjaśniamy po polsku, czym jest kodeks praktyk, jakie dwa kodeksy są istotne i który z nich dotyczy zwykłej firmy.

Czym jest kodeks praktyk

Kodeks praktyk to zbiór wytycznych opracowany przy udziale Komisji Europejskiej i Urzędu do spraw AI, który przekłada ogólne obowiązki AI Act na konkretne rozwiązania. Kluczowa zasada: przystąpienie do kodeksu jest dobrowolne, ale obowiązki, których kodeks dotyczy, są prawnie wiążące. Innymi słowy, kodeks nie tworzy nowych wymogów, tylko pokazuje uznaną drogę do spełnienia tych, które już wynikają z rozporządzenia. Stosowanie się do kodeksu traktuje się jako dowód należytej staranności.

Kodeks praktyk dla modeli ogólnego przeznaczenia (GPAI)

Pierwszy kodeks dotyczy dostawców modeli ogólnego przeznaczenia, czyli na przykład dużych modeli językowych. Jego finalna wersja jest już gotowa i obejmuje trzy obszary: przejrzystość, prawo autorskie oraz bezpieczeństwo. Odnosi się do obowiązków dla modeli GPAI, które stosuje się od 2 sierpnia 2025 r. Dla większości polskich firm to raczej kontekst niż codzienny obowiązek, bo one zwykle korzystają z gotowych modeli, a nie je dostarczają. Znajomość tego kodeksu przydaje się jednak przy wyborze dostawcy narzędzia.

Kodeks praktyk dotyczący oznaczania treści AI

Drugi kodeks jest znacznie bliższy zwykłej firmie, bo dotyczy przejrzystości z art. 50. To Kodeks praktyk dotyczący oznaczania i etykietowania treści generowanych przez AI. Komisja opublikowała jego finalną wersję 10 czerwca 2026 r., po dwóch projektach z 17 grudnia 2025 r. i 3 marca 2026 r. Kodeks wspiera obowiązki przejrzystości, które stają się stosowane 2 sierpnia 2026 r., i dzieli się na dwie części:

• Dostawcy: oznaczanie maszynowe treści generowanych lub zmanipulowanych przez AI oraz umożliwienie ich wykrywania.
• Podmioty stosujące: etykietowanie deepfake’ów oraz tekstów generowanych przez AI publikowanych w celu informowania opinii publicznej.

Praktyczny wniosek: jeśli publikujesz treści tworzone z pomocą AI albo masz na stronie chatbota, ten kodeks jest gotową listą tego, jak spełnić art. 50. Więcej o samym oznaczaniu piszemy w artykule o oznaczaniu treści AI.

Czy kodeks jest obowiązkowy

Nie, samo przystąpienie do kodeksu jest dobrowolne. Wiążące są natomiast obowiązki z art. 50, które kodeks pomaga wypełnić. Komisja i Rada do spraw AI potwierdziły, że kodeks stanowi odpowiednie dobrowolne narzędzie do wykazania zgodności. W praktyce oznacza to, że firma, która działa zgodnie z kodeksem, ma mocny argument, że spełnia wymogi przejrzystości. Warto też pamiętać, że sam termin 2 sierpnia 2026 r. nie zmienił się mimo nowelizacji, o czym piszemy w artykule o Digital Omnibus.

Chcesz sprawdzić, czy Twoja strona spełnia sygnały przejrzystości z art. 50? Darmowy skan strony w 2 minuty pokazuje 3 publiczne sygnały ryzyka, a pełny audyt z raportem mówi, co poprawić, zanim wejdzie termin. Krok po kroku podpowiada też artykuł o gotowości na AI Act.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czym jest kodeks praktyk w AI Act?

To dobrowolny zbiór wytycznych opracowany przy udziale Komisji i Urzędu do spraw AI, który pokazuje, jak spełnić konkretne obowiązki AI Act. Przystąpienie jest dobrowolne, ale same obowiązki, na przykład przejrzystość z art. 50, są prawnie wiążące.

Czy muszę stosować kodeks praktyk?

Nie musisz do niego przystępować, ale musisz spełnić obowiązki, których dotyczy. Kodeks jest uznanym sposobem wykazania zgodności, więc jego stosowanie ułatwia udowodnienie, że firma działa prawidłowo.

Kiedy opublikowano kodeks o oznaczaniu treści AI?

Finalną wersję Kodeksu praktyk dotyczącego oznaczania i etykietowania treści generowanych przez AI opublikowano 10 czerwca 2026 r. Wcześniej ukazały się dwa projekty, 17 grudnia 2025 r. i 3 marca 2026 r. Kodeks wspiera obowiązki z art. 50 stosowane od 2 sierpnia 2026 r.

Czy kodeks GPAI dotyczy mojej firmy?

Zwykle nie bezpośrednio. Kodeks dla modeli ogólnego przeznaczenia dotyczy dostawców takich modeli, a większość firm jedynie z nich korzysta. Bliższy zwykłej firmie jest kodeks dotyczący oznaczania treści AI, powiązany z art. 50.

Źródła

• Kodeks praktyk dotyczący oznaczania i etykietowania treści generowanych przez AI (art. 50) – Komisja Europejska
• Kodeks praktyk dla modeli ogólnego przeznaczenia (GPAI, art. 56) – Komisja Europejska, Latham & Watkins
• Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 50 i art. 56 – EUR-Lex