AI Act: kogo dotyczy? Checklista dla firm

Najczęstszy błąd w myśleniu o AI Act: „my nie tworzymy AI, więc nas nie dotyczy”. Rozporządzenie (UE) 2024/1689 nakłada obowiązki nie tylko na producentów systemów sztucznej inteligencji, ale też na firmy, które z nich korzystają: od chatbota na stronie, przez generator treści, po narzędzia wspierające rekrutację. Wielkość firmy nie ma znaczenia dla samego objęcia przepisami: jednoosobowa działalność z chatbotem podlega tym samym zasadom przejrzystości co korporacja.

Role w AI Act: kim jesteś w łańcuchu

Większość polskich MŚP to podmioty stosujące. Uwaga na pułapkę: jeśli udostępniasz cudzy system pod własną nazwą lub marką, możesz wejść w buty dostawcy, z dużo szerszymi obowiązkami.

Checklista: 6 pytań dla Twojej firmy

1. Macie chatbota albo voicebota w kontakcie z klientami? Od 2 sierpnia 2026 r. rozmówca musi wiedzieć, że rozmawia z AI (art. 50). 2. Generujecie treści przy pomocy AI: teksty, grafiki, wideo? Część treści trzeba oznaczać, a deepfake’i zawsze. 3. Używacie lub planujecie AI w rekrutacji albo ocenie pracowników? To obszar wysokiego ryzyka z załącznika III: obowiązki wchodzą 2 grudnia 2027 r., ale przygotowania wymagają miesięcy. 4. AI wpływa u Was na decyzje wobec klientów (np. ocena wiarygodności, scoring)? Również załącznik III. 5. Ktokolwiek w firmie używa narzędzi AI w pracy? Art. 4 (wspieranie kompetencji AI personelu) stosuje się od 2 lutego 2025 r. 6. Robicie coś z listy praktyk zakazanych (manipulacja, scoring społeczny, rozpoznawanie emocji w pracy)? Zakazy obowiązują od 2 lutego 2025 r. i mają najwyższe kary.

Choć jedno „tak”? AI Act Was dotyczy. Pytanie tylko, w jakim zakresie i od kiedy: to rozpisaliśmy w artykule AI Act: kiedy wchodzi w życie? Harmonogram 2025-2028.

Kogo AI Act nie obejmuje

Poza zakresem jest przede wszystkim użytek czysto osobisty, pozazawodowy (prywatne korzystanie z ChatGPT w domu), a także systemy rozwijane wyłącznie do badań naukowych oraz obszary wojskowości i bezpieczeństwa narodowego. Uwaga: ta sama osoba, która prywatnie jest poza zakresem, w pracy działa już w ramach firmy będącej podmiotem stosującym.

Co z tym zrobić

Zacznij od inwentaryzacji: lista narzędzi AI, kto ich używa i do czego. Potem sprawdź obowiązki najbliższe w czasie: przejrzystość (chatbot, treści) przed 2 sierpnia 2026 r. i kompetencje zespołu (art. 4). Darmowy skan strony w 2 minuty sprawdzi publiczne sygnały ryzyka Twojej witryny, a pełny audyt z raportem przypisze obowiązki do Waszych konkretnych systemów. Podstawy rozporządzenia znajdziesz w artykule AI Act: co to jest?

Najczęstsze pytania (FAQ)

Jesteśmy małą firmą. Czy AI Act nas obejmuje?

Tak, jeśli używacie AI w działalności: rozporządzenie nie przewiduje progu wielkości firmy dla samego objęcia przepisami. MŚP mają natomiast ułatwienia, np. miarkowanie kar i darmowe piaskownice regulacyjne w polskiej ustawie o systemach AI.

Korzystamy tylko z ChatGPT i podobnych narzędzi. Czy mamy obowiązki?

Tak, co najmniej dwa: wspieranie kompetencji AI personelu (art. 4, od 2 lutego 2025 r.) oraz, jeśli publikujecie treści generowane przez AI określonego rodzaju, obowiązki przejrzystości z art. 50 (od 2 sierpnia 2026 r.).

Chatbot kupiliśmy od zewnętrznej firmy. Czy odpowiedzialność jest po ich stronie?

Dostawca ma swoje obowiązki, ale Wy, jako podmiot stosujący, macie własne: przede wszystkim to na Waszej stronie klient musi otrzymać jasną informację, że rozmawia z AI.

Czy AI Act dotyczy firm spoza UE?

Tak, jeśli ich systemy AI są używane w UE albo ich wyniki są wykorzystywane w UE. Miejsce siedziby nie chroni przed przepisami, liczy się rynek.

Źródła

• Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act): art. 2 (zakres), art. 3 (definicje ról) (EUR-Lex)
• Komisja Europejska: ramy regulacyjne AI (digital-strategy.ec.europa.eu)

Powiązane artykuły

• Gotowość na AI Act w 6 krokach
• Systemy wysokiego ryzyka (załącznik III)
• Zakazane praktyki AI (art. 5)